De sloop van Spaanskamp

Voor projectleider Jeroen Aanen is Spaanskamp geen doorsnee project. Voor het eerst wordt op grote schaal ingezet op hoogwaardig hergebruik van de grondstof beton. Ook Koen Rooseboom, binnen het project betrokken verantwoordelijk voor circulariteit, ziet het als een belangrijke stap voor het bedrijf: “Dit is het eerste project waarin vol wordt ingezet op deze vorm van hoogwaardige betonrecycling.”

Het vrijgekomen beton wordt geoogst en verwerkt tot grondstof door de circulaire betonfabriek van Bork. Dat is een duidelijk verschil met vroeger, toen vrijwel alles werd vermalen tot wegfundering. Iets later werd het beton vermaakt tot betongranulaat (grindvervanger). En inmiddels zijn we weer een grote stap verder: het terugwinnen van de cementsteenpoeder. De samenwerking met opdrachtgever Vechtdal Wonen is daarbij intensief en positief: “Het voelt als samen optrekken.”

Grondige voorbereiding
Voordat er daadwerkelijk gesloopt wordt, gaat een uitgebreid voortraject van start. Er vindt asbestonderzoek plaats en er wordt bekeken welke materialen geschikt zijn voor hergebruik, zoals keukens, deuren, radiatoren en kozijnen.

Projectleiding, werkvoorbereiders, circulariteitsspecialisten en uitvoerders werken samen aan vergunningen, veiligheidsplannen en eventuele verkeers- en omgevingsmaatregelen. Het doel: de opdrachtgever volledig ontzorgen.

Strippen voor een schoon casco
Circulair slopen begint met strippen: het volledig leeghalen van het gebouw. Alles wat geen beton of steen is wordt verwijderd. Plafonds, vloerafwerking, wandjes. etc. Zo ontstaat een schone betonstroom die later hoogwaardig kan worden hergebruikt.

Asbest wordt zorgvuldig en volgens strikte veiligheidsprotocollen verwijderd. Pas wanneer een schoon casco overblijft, komt de kraan in beeld.

Waarom geen sloopkogel?
De bekende sloopkogel is al dertig jaar verleden tijd. Tegenwoordig worden gebouwen gecontroleerd afgebroken met kranen met lange gieken, die materialen zorgvuldig scheiden. Door vooraf goed te strippen, hoeft de kraan minder lang te draaien. Dat beperkt overlast en maakt schonere materiaalstromen mogelijk.

“Je voelt de geschiedenis van zo’n plek. De start van een sloop is daarom ook altijd een bijzonder moment.”

Verrassingen en menselijke sporen
Geen enkel gebouw is hetzelfde en verrassingen horen erbij: dikkere vloeren, verborgen wanden of onverwachte asbestvondsten komen regelmatig voor. Ook de menselijke sporen blijven bijzonder: van half ingerichte woningen tot achtergelaten fietsen en andere spullen in bergingen. “Je voelt de geschiedenis van zo’n plek,” zegt Koen. “De start van een sloop is daarom ook altijd een bijzonder moment.”

Overlast beperken
Hoewel slopen altijd enige overlast geeft, wordt die zoveel mogelijk beperkt. Stof wordt bestreden met nevelinstallaties en handmatig sproeien. De werktijden zijn duidelijk (7.00 tot 17.00) en het terrein is nauwkeurig afgezet.

Communicatie met omwonenden is een belangrijke pijler: bewoners worden vooraf geïnformeerd en weten bij wie ze terechtkunnen. “Omgevingsmanagement is minstens zo belangrijk als techniek”, zegt Jeroen.

“Omgevingsmanagement is minstens zo belangrijk als techniek”

Materialen krijgen een tweede leven
Circulariteit draait om meer dan beton alleen. Tijdens de voorbereiding wordt beoordeeld welke materialen één-op-één kunnen worden hergebruikt. Keukens, deuren, kozijnen en radiatoren vinden via partners of platforms als Marktplaats geregeld een nieuwe bestemming.

Constructieve materialen worden eveneens opnieuw toegepast. Staalconstructies worden gedemonteerd en elders opgebouwd. Houtstromen gaan naar de circulaire hub, waar ze worden verwerkt tot kozijnen, meubels, bankjes of andere producten.

Ook binnen Bork zelf worden materialen creatief hergebruikt: dakbeschot als wandbekleding, een sportvloer als vergadertafel, kozijnhout als vloerafwerking.

Duurzaamheid meetbaar maken
De duurzame impact van circulair slopen wordt steeds beter inzichtelijk. Door beton opnieuw te gebruiken in plaats van nieuw te produceren, wordt veel CO₂-uitstoot bespaard. Die data wordt steeds belangrijker voor opdrachtgevers en toekomstige projecten.

Voor Spaanskamp betekent dit dat tonnen beton behouden blijven als hoogwaardige grondstof, wat de milieubelasting aanzienlijk vermindert.

Wanneer is het project geslaagd?
Voor Jeroen en Koen is het project geslaagd als de opdrachtgever tevreden is, de buurt weinig overlast ervaart en een grote hoeveelheid beton hoogwaardig is hergebruikt. Nog waardevoller is wanneer opdrachtgevers de meerwaarde van deze aanpak zien en het vertrouwen groeit om volgende fases samen op te pakken.

De sloop van Spaanskamp bewijst dat slopen allang geen simpel afbreken meer is, maar omgekeerd bouwen: zorgvuldig demonteren, vooruitdenken en materialen klaarzetten voor een tweede leven.